De zomermaanden - en dus ook de vakantieperiode - komen er aan. Ideale periode om eens een telescoop te huren: vakantie, mooi weer, en vaak een donkere sterrenhemel op de vakantiebestemming!
MAAR: té weinig plaats in de koffer (laat staan in de vliegtuigbagage!) om één van de grotere toestellen mee te nemen. Dus wat te kiezen?
Eén van de kleinere compactere ED-lenzenkijkers (of de nog betere triplet-lenzenkijkers!) zijn altijd een goed idee: door hun betere lenskwaliteit geven ze opmerkelijk scherpe en contrastrijke beelden, waarmee ze onder zo'n donkere vakantiehemel wellicht zwakkere objecten zullen tonen als die grotere "kanonnen" hier in onze oververlichte regio.
Maar dé absolute "compacte kampioenen" zijn uiteraard de catadiopters: "spiegelkijkers met een correctielens". Waar de meeste andere telescopen 5 tot zelfs 10x langer zijn dan hun objectiefdiameter, zijn deze eerder 1,5 tot 2 langer dan breed! Daardoor stellen ze ook minder eisen aan de montering, dus ook daar komen we tot compactere oplossingen (gaande van volledig manueel tot verregaande computergestuurd).
Optisch gezien gaat het over een (héél erg gekromde) hoofdspiegel gecombineerd met een bolle vangspiegel die het licht weerkaatst door een opening in die hoofdspiegel. In tegenstelling tot de meer gekende newton-spiegelkijker zit het oculair hier dus wel aan de achterkant van de telescoopbuis!
Dergelijke héél gekromde hoofdspiegels veroorzaken echter héél sterke beeldfouten, maar deze worden dan gecorrigeerd door die correctielens (die bovendien ook nog eens de kijkerbuis volledig afsluit).
Die vangspiegel (die toch ook relatief groot is) staat natuurlijk midden in de lichtweg ("obstructie") en zorgt dus vooral voor minder scherpte en contrast vergeleken met een lenzenkijker (waar niets in de weg staat) - maar da's uiteraard de prijs die men betaald voor de héél compacte bouw...
We onderscheiden twee soorten (daarnaast bestaan er nog tal van meert gespecialiseerde systemen, zoals de Ritchey-Chretien of de Dall-Kirkham):
- bij de Schmidt-Cassegrain (of kortweg "SCT") is de vangspiegel een apart stukje optiek dat vastzit in die grote correctielens
- bij de Maksutow is de correctielens een "meniscuslens", waarbij de vangspiegel gewoon opgedampt is op de achterkant van die lens
Maksutows hebben de reputatie iets scherpere en constractrijkere beelden te geven - maar ietsje duurder te zijn als de SCT (in dezelfde spiegeldiameter uiteraard).
In het aanbod zitten modellen met spiegels van 90mm, 105mm, 127mm tot en met 150mm - voor elk wat wils dus (en voor elke koffermaat is er dus wel een passende reistelescoop). De meeste kunnen -via een zwaluwstaart- geplaatst worden op een montering naar keus (natuurlijk best één die in verhouding staat tot de afmetingen en gewicht van de kijker).
Maar in de 150mm-maat zitten ook enkele exemplaren van deze fameuze Meade LightSwitch : kijkerbuis en vorkmontering vormen één geheel, te plaatsen op de bijhorende driepoot. Maar vooral: deze is voorzien van een GPS-ontvanger en ingebouwde intelligente camera, waardoor hij helemaal zelfstandig de weg aan de hemel vindt! Ideaal dus ook voor wie nog helemaal geen kennis van de sterrenhemel heeft...
Het allerkleinste model is deze 90mm - maar die zou ik enkel aanbevelen als het écht héél compact dient te zijn (in de rugzak passend bvb...).
Schmidt-Cassegrains werden voor het eerst gecommercialiseerd eind jaren '60- begin jaren '70 en werden een immens succes - in de eerste plaats dan de 20cm-modellen (de befaamde "C8" - de 8 inch-telescoop van Celestron, maar ook de tegenhanger bij Meade).
In het aanbod steken momenteel modellen van 150mm (6 inch), 200mm (8 inch) en toch ook één grotere broer (de "C9 1/4" van Celestron, met een hoofdspiegel van 9,25 inch ofte 235 mm) - die bekend staat op zijn superieure beelden van Maan en planeten.
Met uitzondering van de hoger besproken Meade LightSwitch kunnen al deze kijkerbuizen via een zwaluwstaart gemonteerd worden op nagenoeg elke montering uit ons gamma - keus te over dus. Maar door hun compacte bouw combineren ze ook optimaal met enkele opvallend compacte computergestuurde versies!
- de kleinste exemplaren (zeker de 90mm en 105mm maksutow) kunnen zeker geplaatst worden op een azimutale AZ-GTi van SkyWatcher (die aangestuurd wordt via een app op de smartphone).
- de middelgrote exemplaren (zeker de 127mm maksutows, maar met wat goede wil ook de iets zwaardere 150mm maksutow of SCT's) combineren we vaak met een azimutale Orion StarSeeker IV of de equatoriale StarAdventurer GTi van Skywatcher (beide ook weer aan te sturen via een app).
- voor de grotere exemplaren (150mm, eventueel ook 200mm) zijn de Celestron SE-monteringen een handige en compacte oplossing (deze zijn computergestuurd via een bijhorende handset), terwijl de 235mm (de C9 1/4) wel de grotere broer ervan nodig heeft (NexStar Evolution, aangestuurd via handset of via een app, én voorzien van een handige interne batterij!).
